Frozen
shoulder of Capsulitis adhaesiva
U ziet dat beide personen niet in staat zijn de arm volledig omhoog
te doen. Dit zowel in ruglig (als de zwaartekracht het werk zou
kunnen doen) alswel in stand wanneer we zelf de arm tegen de zwaartekracht
in moeten bewegen met eigen spieren. We zeggen dan; het schouder
gewricht is zowel passief als actief beperkt in zijn functie.
U heeft deze aandoening of u heeft een vermoeden dat u het heeft.
U heeft ervan gehoord en u wilt er meer over weten.
Als we de literatuur bestuderen lijkt het erop dat men geen
eensluidende verklaring heeft voor het ontstaan van deze aandoening.
Een eensluidende behandeling lijkt er vooralsnog ook niet te
zijn. Een groot aantal patiënten blijft problemen houden na beëindiging
van de behandeling in de zin van beperkte beweging van de schouder.
Als de schouder niet behandeld wordt blijft de schouder 18 tot
30 maanden stijf en is de functie gedurende deze tijd sterk gereduceerd.
De nachtelijke rust wordt vaak verstoord door pijn.
Onbehandeld blijven er na al die tijd vaak behoorlijke bewegingsbeperkingen
over waaraan de patiënt zich heeft aangepast (adaptatie).
Hij legt zich neer bij de situatie die is ontstaan; weinig tot
geen pijn meer in de schouder maar wel gemis van functie.
Het dagelijks leven is er dan anders door geworden. Veel sporten
zijn niet meer goed mogelijk waardoor ook de algemene conditie
op een lager niveau blijft. De arm wordt meer dan in de gezonde
normale situatie door nek en schouderblad spieren bewogen wat
vaak leidt tot nekproblemen, rib/borstkas pijn achterzijde rond
het schouderblad en hoofdpijnklachten. Ook bij alle dagelijkse
bezigheden blijft deze foutieve belasting bestaan en is overbelasting
en het zich ontwikkelen van klachten voorgeprogrammeerd.
Bij geringe restverschijnselen in bewegingsvrijheid na deze
18 tot 30 maanden en vol belasten van de arm en schoudergordel
ook in sport, is er een sterke neiging tot overbelasting van
de elleboogspieren wat kan resulteren in een golferselleboog
{epicondylitis medialis humeri} of tennisarm {epicondylitis
lateralis humeri}.
 |
Fig 1 |
Fig 1 is een plaatje van de linker schoudergewricht van
voren gezien. Goed zichtbaar het kapsel . Tussen het acromion en
het processus coracoideus bevind zich een breed hard en scherp
ligament {het ligamentum coracoacromiale}.
Dit ligament vormt samen met het acromion het dak van het schoudergewricht.
Tussen dit dak en de kop van de bovenarm kunnen weke delen {kapsel,pezen,slijmbeurs} ingeklemd raken, mede daardoor ontsteken en verdikken etc. Dit
inklemmings gegeven (Het "Impingement
syndroom" van de schouder) is in bijna alle gevallen
van schouderklachten het begin van de "ellende".
In mijn nu 17 jaar durende werkzaamheden als fysiotherapeut
en manueel therapeut is er vrijwel geen enkele patiënt geweest
die niet klachtenvrij en met volledige bewegingsomvang de behandeling
heeft beëindigd. Daargelaten een groep die het vrij strikte
behandelregime tussentijds de rug toekeerde en er mee stopte!
Het dagelijks minstens 2 x doen van het oefenprogramma wordt
niet gehaald en dan is het resultaat niet meer haalbaar.
Dit is een van de redenen dat ik besloten heb een site te starten
over de problemen van het schoudergewricht.
Ik zal u in dit verhaal proberen uit te leggen en zal proberen
te verklaren, waar en waarom het fout gaat, en waar u op moet
letten en wat u moet doen als er inmiddels pijnlijke beperkingen
in de bewegingsvrijheid van dit gewricht zijn opgetreden.
Ons lichaam legt u een bewegingsbeperking op en alarmeert (pijn)
om overmatig foutief gebruik van de schouder te voorkomen. U
allen reageert op pijn verschillend.
* De een blijft de arm goed gebruiken, reduceert de belasting
en groeit over het probleem heen.
* De ander neigt ertoe de arm angstvallig te beschermen in
verband met de vervelende pijn en denkt er goed aan te
doen de arm veel rust te geven om geen pijn te voelen. Dit met
het
idee dat er geen pijn gevoeld mag worden en de pijn gaat
liggen en de beweging daardoor weer zal verbeteren.
* De ander gaat onvermoeid door met zijn drukke leven en blijft
zeer actief echter vermijdt iedere beweging die pijn doet,
wil niets weten en voelen van pijn en dit ook niet laten
zien en blokkeert hiermee normale beweging zodat het ontstekingsproces
vrije hand krijgt en "bevriezing" van de bewegingsvrijheid
in het schoudergewricht toeneemt.
Helaas is de schouder een gewricht dat nogal drastische maatregelen
kan nemen bij irritatie/ontsteking/beschadiging.
Het is een gewricht met enorme bewegingsvrijheden en wordt
door een ingenieus spiersysteem en kapsel-bandapparaat gestabiliseerd.
Het capsulitis adhaesiva beeld is vervelend als het reeds
in een gevorderd stadium terecht komt bij de huisarts of fysio/manueel
therapeut. In het algemeen heeft de betrokkene een inmiddels
gevormde manier van afweer tegen de pijn opgebouwd of anders
gezegd een attitude ten opzichte van het probleem gevormd. Deze
attitude of manier van verweer is de reden van progressie (verergering)
in dit beeld en kan in minder dan enkele dagen tot 1 a 2 weken
tot een capsulitis beeld leiden met alle nadelige gevolgen
van dien. Dan pas is er capitulatie voor de rigoureuze en snelle
bewegingsbeperking en toename van pijn rondom het schoudergewricht.
Een moeizaam en pijnlijk herstel binnen 6 maanden is dan mogelijk {bij
intensieve manueel/fysiotherapeutische behandeling} maar
had voorkomen kunnen worden. Een oefenprogramma wat thuis gedaan
moet worden worden is onvermijdelijk. Verschillende wetenschappelijke
artikelen wijzen op het belang van dagelijks uitgevoerde oefenprogramma's
thuis bestaande uit rekoefeningen voor het schoudergewricht
(Automobilisatie programma voor de frozen shoulder) Een voorbeeld
hiervan vindt u op de volgende site http://www.schouder.tk.
Het inzien van dit oefenprogramma speciaal voor automobilisatie
thuis is enkel met een wachtwoord mogelijk. Click
hier voor meer informatie hoe u het wachtwoord kunt verkrijgen.
Het wachtwoord kan verkregen worden tegen betaling nadere instructies
vindt u op deze site. Dit programma kan naar mijn eigen oordeel
en ervaring enkel samen met goede begeleiding van een fysiotherapeut
of manueel therapeut worden gedaan en met goed resultaat worden
uitgevoerd.
De richtlijnen voor huisartsen maken het probleem er mijns inziens
niet minder om. In geval van een beginnende frozen shoulder lijkt
het traject dat de huisarts gaat doorlopen funest voor het verloop
van deze aandoening.
* Bij heftige klachten: pas dagelijkse activiteiten voor korte
tijd aan; overweeg mitella uitsluitend bij ernstige pijn;
arm regelmatig in meerdere richtingen bewegen
* Bij afname klachten: activiteiten uitbreiden; wacht niet
tot de pijn geheel verdwenen is. Indien na 6 weken nog duidelijke
beperkingen in dagelijks functioneren ondanks analgeticum
en/of lokale injecties:
* Oefentherapie door fysio- of oefentherapeut (doel: verbetering
dagelijks functioneren)
De overwegingen in de richtlijn zijn niet allen gelukkig gekozen.
* Ernstige pijn is een rekbaar begrip velen zullen dit mitella
advies opvolgen in de overtuiging dat het beter zal gaan.
Het tegenovergestelde zal gebeuren.
* In welke richtingen bewegen en hoever?
* De oefentherapie komt heel laat na 6 weken pas op gang en
de tragiek is dat de meeste schouders intussen meer of minder
beperkt zijn, er een enorme afweer van het spiersysteem aanwezig
is, en er een 3 tot 6 maanden lange behandelfase gaat volgen.
Dit is geen hypothese maar een helaas veel voorkomende vaststelling.
Om het schoudergewricht zit een kapsel (fig. 2). Dit is weefsel,
een soort omhulsel, (rondom het hele gewricht) dat het schouderscharnier
volledig afsluit van weefsel buiten het gewricht. Vergelijkbaar
met een rubber hoes rondom een cardan-verbinding van een voertuig
wat dient om de vetten in de cardan verbinding te houden.
Dit kapsel (fig 1) neigt soms te ontsteken (capsulitis)
en te ver kleven (adhaesiva) cq te schrompelen. Het verliest
zijn elastisch vermogen, verhard, en verdikt en zorgt ervoor dat
we met de arm steeds minder bewegingen kunnen uitvoeren. De oorzaken
van het ontstaan van deze alarmerende drastische reactie van de
schouder zijn niet altijd duidelijk. Echter we zien het vaker bij
vrouwen leeftijdsgroep 40-60 jaar.
* Vaak is een ontsteking van het spierweefsel /pees weefsel
/slijmbeurzen de initiator van deze kapsel reactie.
* Maar ook pijn door beschadiging van een van deze weefsels
na een val op de schouder of een verrekking etc.
* Na een operatief ingrijpen of fractuur (botbreuk) na een
ongeval kan deze capsulitis, deze plotselinge ontsteking van
het kapsel (fig. 2), de bewegingsvrijheid in korte tijd
pijnlijk aan banden leggen.
* Soms lijkt er of is er geen oorzaak te vinden en lijkt het
ontstaan, spontaan.
 |
fig. 2 |
Medlook (te vinden op Internet) heeft een mijns inziens zeer
goede omschrijving van het probleem en legt snel de nadruk op
bewegen en oefenen.
Een frozen shoulder ('bevroren schouder') is een schouder,
waarbij de bewegingen in de schouder sterk beperkt zijn. Er zijn
twee oorzaken voor het ontstaan van een frozen shoulder. Enerzijds
kan een ontsteking van de schouder de oorzaak zijn, anderzijds
kan het gebrek aan schouderbeweging (door bijvoorbeeld een gebroken
of gekneusde schouder) de oorzaak zijn.
Voorop staan bewegings-beperkingen van de schouder. Meestal
wordt dit gezien na een periode van immobilisatie (niet
bewegen) van de schouder. De bewegingsbeperkingen worden vooral
gezien bij bewegingen die boven de schouder worden uitgevoerd.
Als er eenmaal sprake is van een frozen shoulder, blijven de
bewegingen in het schoudergewricht vaak ernstig beperkt.
De belangrijkste behandeling bestaat uit preventie. U moet er
dus voor zorgen dat er geen frozen shoulder kan ontstaan. Het
ontstaan van een bevroren schouder kunt u voorkomen door, als
u een ziekte (kneuzing, ontwrichting, breuk) aan uw schouder
heeft, de schouder toch gedoseerd te bewegen - dit moet wel gebeuren
op aanwijzingen van de behandelend arts of fysiotherapeut.
Mocht er ondanks het gedoseerd bewegen van de zieke schouder
een frozen shoulder zijn ontstaan, dan kan er nog wel eens verbetering
van de schouder verkregen worden met fysiotherapie.
Tip: Mocht u iets aan uw schouder hebben, dan is het toch belangrijk
dat u ondanks de pijn uw schouder regelmatig beweegt. De arts
of fysiotherapeut kan u wel vertellen wanneer en welke bewegingen
u met uw schouder mag en vooral moet maken.
Zie ook De behandeling van de Frozen
shoulder of Capsulitis adhaesiva
|