U ziet dat beide personen niet in staat zijn de arm volledig
omhoog te doen. Dit zowel in ruglig (als de zwaartekracht het
werk zou kunnen doen) alswel in stand wanneer we zelf de arm
tegen de zwaartekracht in moeten bewegen met eigen spieren. We
zeggen dan; het schouder gewricht is zowel passief als actief
beperkt in zijn functie.
U heeft deze aandoening of u heeft een vermoeden dat u het
heeft. U heeft ervan gehoord en u wilt er meer over weten.
Als we de literatuur bestuderen lijkt het erop dat men geen
eensluidende verklaring heeft voor het ontstaan van deze aandoening.
Een eensluidende behandeling lijkt er vooralsnog ook niet
te zijn. Een groot aantal patiënten blijft problemen houden
na beëindiging van de behandeling in de zin van beperkte beweging
van de schouder. Als de schouder niet behandeld wordt blijft
de schouder 18 tot 30 maanden stijf en is de functie gedurende
deze tijd sterk gereduceerd. De nachtelijke rust wordt vaak
verstoord door pijn.
Onbehandeld blijven er na al die tijd vaak behoorlijke bewegingsbeperkingen
over waaraan de patiënt zich heeft aangepast (adaptatie).
Hij legt zich neer bij de situatie die is ontstaan; weinig
tot geen pijn meer in de schouder maar wel gemis van functie.
Het dagelijks leven is er dan anders door geworden. Veel sporten
zijn niet meer goed mogelijk waardoor ook de algemene conditie
op een lager niveau blijft. De arm wordt meer dan in de gezonde
normale situatie door nek en schouderblad spieren bewogen wat
vaak leidt tot nekproblemen, rib/borstkas pijn achterzijde
rond het schouderblad en hoofdpijnklachten. Ook bij alle dagelijkse
bezigheden blijft deze foutieve belasting bestaan en is overbelasting
en het zich ontwikkelen van klachten voorgeprogrammeerd.
Bij geringe restverschijnselen in bewegingsvrijheid na deze
18 tot 30 maanden en vol belasten van de arm en schoudergordel
ook in sport, is er een sterke neiging tot overbelasting van
de elleboogspieren wat kan resulteren in een golferselleboog
{epicondylitis medialis humeri} of tennisarm {epicondylitis
lateralis humeri}.
 |
Fig 1 |
Fig 1 is een plaatje van de linker schoudergewricht
van voren gezien. Goed zichtbaar het kapsel . Tussen het acromion en
het processus coracoideus bevind zich een breed hard en scherp
ligament {het ligamentum coracoacromiale}.
Dit ligament vormt samen met het acromion het dak van het
schoudergewricht. Tussen dit dak en de kop van de bovenarm
kunnen weke delen {kapsel,pezen,slijmbeurs} ingeklemd raken,
mede daardoor ontsteken en verdikken etc. Dit inklemmings gegeven (Het "Impingement
syndroom" van de schouder) is in bijna
alle gevallen van schouderklachten het begin van de "ellende".
In mijn nu 17 jaar durende werkzaamheden als fysiotherapeut
en manueel therapeut is er vrijwel geen enkele patiënt geweest
die niet klachtenvrij en met volledige bewegingsomvang de
behandeling heeft beëindigd. Daargelaten een groep die het
vrij strikte behandelregime tussentijds de rug toekeerde
en er mee stopte! Het dagelijks minstens 2 x doen van het
oefenprogramma wordt niet gehaald en dan is het resultaat
niet meer haalbaar.
Dit is een van de redenen dat ik besloten heb een site te
starten over de problemen van het schoudergewricht.
Ik zal u in dit verhaal proberen uit te leggen en zal proberen
te verklaren, waar en waarom het fout gaat, en waar u op moet
letten en wat u moet doen als er inmiddels pijnlijke beperkingen
in de bewegingsvrijheid van dit gewricht zijn opgetreden.
Ons lichaam legt u een bewegingsbeperking op en alarmeert
(pijn) om overmatig foutief gebruik van de schouder
te voorkomen. U allen reageert op pijn verschillend.
· De een blijft de arm goed gebruiken, reduceert de belasting
en groeit over het probleem heen.
· De ander neigt ertoe de arm angstvallig te beschermen
in verband met de vervelende pijn en denkt er goed aan te
doen de arm veel rust te geven om geen pijn te voelen. Dit
met het idee dat er geen pijn gevoeld mag worden en de pijn
gaat liggen en de beweging daardoor weer zal verbeteren.
· De ander gaat onvermoeid door met zijn drukke leven en
blijft zeer actief echter vermijdt iedere beweging die pijn
doet, wil niets weten en voelen van pijn en dit ook niet
laten zien en blokkeert hiermee normale beweging zodat het
ontstekingsproces vrije hand krijgt en "bevriezing" van
de bewegingsvrijheid in het schoudergewricht toeneemt.
Helaas is de schouder een gewricht dat nogal drastische
maatregelen kan nemen bij irritatie/ontsteking/beschadiging.
Het is een gewricht met enorme bewegingsvrijheden en wordt
door een ingenieus spiersysteem en kapsel-bandapparaat gestabiliseerd.
Het capsulitis adhaesiva beeld is vervelend als het
reeds in een gevorderd stadium terecht komt bij de huisarts
of fysio/manueel therapeut. In het algemeen heeft de betrokkene
een inmiddels gevormde manier van afweer tegen de pijn opgebouwd
of anders gezegd een attitude ten opzichte van het probleem
gevormd. Deze attitude of manier van verweer is de reden van
progressie (verergering) in dit beeld en kan in minder dan
enkele dagen tot 1 a 2 weken tot een capsulitis beeld
leiden met alle nadelige gevolgen van dien. Dan pas is er capitulatie
voor de rigoureuze en snelle bewegingsbeperking en toename
van pijn rondom het schoudergewricht.
Een moeizaam en pijnlijk herstel binnen 6 maanden is dan mogelijk {
bij intensieve manueel/fysiotherapeutische behandeling } maar
had voorkomen kunnen worden. Een oefenprogramma wat thuis
gedaan moet worden worden is onvermijdelijk. Verschillende
wetenschappelijke artikelen wijzen op het belang van
dagelijks uitgevoerde oefenprogramma's thuis bestaande uit
rekoefeningen voor het schoudergewricht (Automobilisatie
programma voor de frozen shoulder) Een voorbeeld hiervan
vindt u op de volgende site http://www.schouder.tk.
Het inzien van dit oefenprogramma speciaal voor automobilisatie
thuis is enkel met een password mogelijk.
Het password kan
verkregen
worden tegen betaling. Nadere instructies vindt u op deze
site. Dit behandeling middels dit programma kan naar mijn eigen
oordeel en ervaring enkel samen met
goede begeleiding van een fysiotherapeut of manueel therapeut
worden gedaan en met goed resultaat worden afgesloten.
De richtlijnen voor huisartsen maken het probleem (als het
zich om een beginnende frozen shoulder handelt) er mijns inziens
niet minder om. In geval van beginnende schouderklachten lijkt
het
traject
dat
de huisarts
gaat doorlopen
funest
voor het verloop van deze aandoening.
· Bij heftige klachten: pas dagelijkse activiteiten voor
korte tijd aan; overweeg mitella uitsluitend bij ernstige
pijn; arm regelmatig in meerdere richtingen bewegen
· Bij afname klachten: activiteiten uitbreiden; wacht niet
tot de pijn geheel verdwenen is. Indien na 6 weken nog duidelijke
beperkingen in dagelijks functioneren ondanks analgetica
en/of lokale injecties:
· Oefentherapie door fysio- of oefentherapeut (doel: verbetering
dagelijks functioneren)
De overwegingen in de richtlijn zijn niet allen gelukkig gekozen.
· Ernstige pijn is een rekbaar begrip velen zullen dit mitella
advies opvolgen in de overtuiging dat het beter zal gaan.
Het tegenovergestelde zal gebeuren.
· In welke richtingen bewegen en hoever?
· De oefentherapie komt heel laat na 6 weken pas op gang
en de tragiek is dat de meeste schouders intussen meer of
minder beperkt zijn, er een enorme afweer van het spiersysteem aanwezig
is, en er een 3 tot 6 maanden lange behandelfase gaat volgen.
Dit is geen hypothese maar een helaas veel voorkomende vaststelling.
Om het schoudergewricht zit een kapsel (fig. 2). Dit is weefsel,
een soort omhulsel, (rondom het hele gewricht) dat het schouderscharnier
volledig afsluit van weefsel buiten het gewricht. Vergelijkbaar
met een rubber hoes rondom een cadan-verbinding van een voertuig
wat dient om de vetten in de cadan verbinding te houden.
· Vaak is een ontsteking van het spierweefsel /peesweefsel
/slijmbeursweefsel de initiator van deze kapsel reactie.
· Maar ook pijn door beschadiging van een van deze weefsels
na een val op de schouder of een verrekking etc.
· Na een operatief ingrijpen of fractuur (botbreuk) na een
ongeval kan deze capsulitis, deze plotselinge ontsteking
van het kapsel (fig. 2), de bewegingsvrijheid in korte
tijd pijnlijk aan banden leggen.
· Soms lijkt er of is er geen oorzaak te vinden en lijkt
het ontstaan, spontaan.
 |
fig. 2 |
Medlook (te vinden op Internet) heeft een mijns inziens zeer
goede omschrijving van het probleem en legt snel de nadruk
op bewegen en oefenen.
Een frozen shoulder ('bevroren schouder') is een schouder,
waarbij de bewegingen in de schouder sterk beperkt zijn. Er
zijn twee oorzaken voor het ontstaan van een frozen shoulder.
Enerzijds kan een ontsteking van de schouder de oorzaak zijn,
anderzijds kan het gebrek aan schouderbeweging (door bijvoorbeeld
een gebroken of gekneusde schouder) de oorzaak zijn.
Voorop staan bewegings-beperkingen van de schouder. Meestal
wordt dit gezien na een periode van immobilisatie (niet
bewegen) van de schouder. De bewegingsbeperkingen worden vooral
gezien bij bewegingen die boven de schouder worden uitgevoerd.
Als er eenmaal sprake is van een frozen shoulder, blijven de
bewegingen in het schoudergewricht vaak ernstig beperkt.
De belangrijkste behandeling bestaat uit preventie. U moet
er dus voor zorgen dat er geen frozen shoulder kan ontstaan.
Het ontstaan van een bevroren schouder kunt u voorkomen door,
als u een ziekte (kneuzing, ontwrichting, breuk) aan uw schouder
heeft, de schouder toch gedoseerd te bewegen - dit moet wel
gebeuren op aanwijzingen van de behandelend arts of fysiotherapeut.
Mocht er ondanks het gedoseerd bewegen van de zieke schouder
een frozen shoulder zijn ontstaan, dan kan er nog wel eens
verbetering van de schouder verkregen worden met fysiotherapie.
Tip: Mocht u iets aan uw schouder hebben, dan is het toch belangrijk
dat u ondanks de pijn uw schouder regelmatig beweegt. De arts
of fysiotherapeut kan u wel vertellen wanneer en welke bewegingen
u met uw schouder mag en vooral moet maken.
